Sanskrit Medium

  What is the caste of women ?  स्त्रीणां जातिः का ? "यह प्रसंग आपको कैसा लगा नीचे हमें जरूर बताएं" कश्चन पुरुषः काचित् महिलां पृष्टवान् - भवत्याः जाति का? इति।  (किसी आदमी एक महिला को पूछा आपकी जाति क्या है) महिला तदा प्रत्युत्तरं वदति- महिलानां जाति न भवति।  (उस समय महिला बोलती है- महिलाओं की कोई जाति नहीं होता) सः पुरुषः आश्चर्येण पुनः पृष्टवान् तत् कथम्? इति।  (वह पुरुष आश्चर्य होकर फिर से पूछा यह कैसे संभव है) तदा सा वदति- यदा काचिद् महिला माता भवति तदा सा शिशोः लालनपालनं करोति।  (उस समय वह बोलती है अगर कोई माता होता है उस समय वह शिशु लालन पालन करता है ) तदानीं सा शूद्रा भूत्वा शिशोः मलमूत्रादिकं मार्जयति। (उस समय वह शूद्र बनकर शिशु की मल मूत्र आदि साफ करता है) शिशुः यदा किञ्चिद् वर्धते तदा क्षत्रिया भूत्वा तस्य रक्षणं करोति।  (शिशु जब थोड़ा बड़ा हो जाता है उस समय वह क्षत्रिय बन कर उसका रक्षा करता है) शिशुः यदा विद्यार्जनाय समर्थः भवति तदा सा माता तं पाठयित्वा ब्राह्मणत्वम् अधिगच्छति।   (शिशु जब पढ़ाई करने के लिए जाता है उस समय वह ब्राह्मण बन...

आगमनविधिः आगमनविधिः विविधानि उदाहरणानि प्रस्तूय ततो नियमनिर्धारणम् एव आगमनम्  अस्मिन् विधौ अध्यापकः छात्राणां पूर्वज्ञानं परीक्षणं कृत्वा लीलया सामान्यव्यावहारिकानि उदाहरणानि प्रस्तौति।  जोसेफ- लेण्डन् महोदयः प्रतिपादयति यत्- यदि छात्राणां पुरतः बहुनि उदाहरणानि, तत्त्वानि, वस्तूनि वा अस्माभिः प्रस्तूयन्ते, ततः परं नियमाश्च निर्धार्यन्ते, तर्हि आगमनविधिरनुसर्यत इत्यर्थः।  इयम् एका मनोवैज्ञानिकी पद्धतिः।  अनया पद्धत्या सर्वासु भाषासु मनोवैज्ञानिकरीत्या व्याकरणम् अध्यापयितुं शक्यते।  लक्ष्यं प्रदश्य लक्षणपरिकल्पन्नाम आगमनम्।  प्रयोगप्रामाण्य- वलोक्य उदाहरणानां साहाय्येन सामान्यीकृतस्य नियमस्य निर्धारणमेव आगमनविधिरिति।  तत् सम्बन्धिनी तत्त्वानि उदाहरणानि वा निरीक्ष्य, तुलनां वर्गीकरणं च विधाय स्वयमेव नियमानां निर्धारणं छात्राः कुर्युः।  अत्र विधौ ज्ञातादज्ञातं प्रति, विशेषात् सामान्यं प्रति, स्थूलात् सूक्ष्म प्रति इत्यादीनि शिक्षणसूत्राणि अन्तर्निहितानि वर्तन्ते।  आङ्ग्लपदेन प्दकनबजपअम डमजीवक इति उच्यते।  समानधर्मसहितपदसमूहान् समानवर्गेषु वर...

  भाषाकौशल पठनकौशल       प ठनस्य अर्थः अस्ति यत् लिखितसामग्रीणां अर्थं अवगन्तुं, तदनन्तरं अभिप्रायं (चिन्तनं, विचारं) निरूपयितुं  तदनुसारं व्यवहारः करणीयः। अर्थात् अर्थं भावं च मनसि कृत्वा लिखितभाषायाः पठनं पठनकौशलम् इति कथ्यते।    पठनेषु निम्नलिखितम् अन्तर्भवति । ध्वनिचिह्नं दृष्ट्वा परिचयः। श्रेणीनां उपयोगेन शब्दानां निर्माणम्। शब्दान् सार्थकैककेषु विभज्य पठनम्। पठितसामग्रीविचाराः व्याख्यातव्याः। पठितसामग्रीयां मनः स्थापयतु। पठनकौशलस्य उद्देश्यम् वर्णमालायाः सर्वाणि अक्षराणि ज्ञात्वा पठन्। छात्रान् द्रुततरगत्या पठनस्य अभ्यासं कर्तुं प्रेरयति। स्वाध्यायस्य आदतं विकसितुं। आत्मविश्वासं प्रवर्तयन् छात्रेषु एकाग्रतां, तत्परतां, रुचिं जागृतुं। सम्यक् स्वरेण पठितुं शक्नुवन् । दृग् इन्द्रियाणां सक्रियीकरण। लेखकस्य भावनां स्पष्टतया अवगन्तुं क्षमतां विकसितुं। पठनकौशलस्य पद्धतयः वर्णोच्चारणं अक्षरपरिचयविधि ध्वनि समीकरण विधि पश्यन् वदन्तु विधिः अनुकरण विधि पठनशिक्षणस्य पद्धतयः वर्णविधिः शब्दविधिः वाक्यविधिः ध्वन्यात्मक पद्धति छन्दविधिः संघ विधि। संयुक्तविधिः वर...

भारतस्य शास्त्रीयभाषाः तेषां महत्त्वं च            चर्चायां किमर्थम् ?        सद्यः सम्पन्नस्य अखिलभारतीयमराठीसाहित्यसम्मेलनस्य ९३ तमे संस्करणे मराठीभाषां शास्त्रीयभाषारूपेण घोषयितुं प्रस्तावः पारितः।           प्रमुख बिन्दवः अखिलभारतीय-मराठी साहित्यसम्मेलनं मराठी साहित्यकारानाम् वार्षिकसम्मेलनम् अस्ति यस्य आरम्भः १८७८ तमे वर्षे अभवत् । सम्मेलनस्य अध्यक्षतां साहित्यकारः, पर्यावरणविदः, कैथोलिक-पुरोहितः च फ्रांसिस् डी'बाइटो इत्यनेन कृतवान्, यः सम्मेलनस्य अध्यक्षतां कृतवान् प्रथमः ईसाईः । सम्प्रति २००४-२०१४ षट् भाषाभ्यः शास्त्रीयभाषायाः दर्जा दत्ता, ये निम्नलिखितरूपेण सन्ति- तमिल (२००४)  संस्कृत (२००५) कन्नड (२००८) तेलुगु (२००८) मलयालम (२०१३) ओडिया (२०१४)              शास्त्रीयभाषायाः वर्गीकरणस्य आधारः                 २०१४ तमस्य वर्षस्य फेब्रुवरीमासे संस्कृतिमन्त्रालयेन भाषायाः 'शास्त्रीय' इति घोषणार्थं निम्नलिखितमार्गदर्शिकाः निर्ग...